Слайд 2
![Вёска , ад ст. слав. въсь, роднасна ст.інд. Viç –](/_ipx/f_webp&q_80&fit_contain&s_1440x1080/imagesDir/jpg/178599/slide-1.jpg)
Вёска ,
ад ст. слав. въсь,
роднасна ст.інд.
Viç – “пасяленне”
Вёска – асноўны
тып сельскага
паселішча на
Беларусі
Слайд 3
![Сяло – вялікая вёска, часта – адміністрацыйны, гандлёвы і прыхадскі цэнтр вясковай акругі](/_ipx/f_webp&q_80&fit_contain&s_1440x1080/imagesDir/jpg/178599/slide-2.jpg)
Сяло – вялікая вёска,
часта – адміністрацыйны, гандлёвы
і прыхадскі цэнтр
вясковай акругі
Слайд 4
![Хутар – адасобленая сялянская гаспадарка, у якой хата і ўсе](/_ipx/f_webp&q_80&fit_contain&s_1440x1080/imagesDir/jpg/178599/slide-3.jpg)
Хутар – адасобленая сялянская гаспадарка, у якой хата і ўсе гаспадарчыя
пабудовы знаходзіліся побач з ворнай зямлёй.
У выніку калектывізацыі 1930-1950-х гг. хутары былі практычна цалкам знішчаны
Слайд 5
![Сядзіба – дом і гаспадарчыя пабудовы разам з садам і агародам, якія складаюць гаспадарку вяскоўца](/_ipx/f_webp&q_80&fit_contain&s_1440x1080/imagesDir/jpg/178599/slide-4.jpg)
Сядзіба – дом і гаспадарчыя пабудовы разам з садам і агародам,
якія складаюць гаспадарку вяскоўца
Слайд 6
![Плот, паркан, тын, штыкетнік – агароджа сядзібы, якая вызначае ўладанні](/_ipx/f_webp&q_80&fit_contain&s_1440x1080/imagesDir/jpg/178599/slide-5.jpg)
Плот, паркан, тын, штыкетнік –
агароджа сядзібы, якая вызначае ўладанні гаспадара ў
вясковай прасторы.
У міфалагічным плане ўвасабляе мяжу паміж “сваім” і “чужым” светам
Слайд 7
![Калодзеж (студня) – заглыбленне ў зямлі для здабычы вады з](/_ipx/f_webp&q_80&fit_contain&s_1440x1080/imagesDir/jpg/178599/slide-6.jpg)
Калодзеж (студня) – заглыбленне ў зямлі для здабычы вады з
ваданосных гарызонтаў. Умацоўвалася ствалом дрэва з выдзяўбленай сэрцавінай, камянямі ці зрубам. Паводле народных уяўленняў, падземная вільгаць злучалася з вільгаццю нябеснай, таму, каб выклікаць дождж у часе засухі, у калодзеж сыпалі мак.
Слайд 8
![Весніцы (вароты, брама) адчыняюць перад жаніхом з ягонай дружынай, а](/_ipx/f_webp&q_80&fit_contain&s_1440x1080/imagesDir/jpg/178599/slide-7.jpg)
Весніцы (вароты, брама) адчыняюць перад жаніхом з ягонай дружынай,
а гаспадар, вяртаючыся
дадому, звыкла адчыніць веснічкі (брамку)
Слайд 9
![Сядзіба: Дом (хата) Хлеў (абора, стайня) Гумно (клуня, рыга) Варыўня](/_ipx/f_webp&q_80&fit_contain&s_1440x1080/imagesDir/jpg/178599/slide-8.jpg)
Сядзіба:
Дом (хата)
Хлеў
(абора, стайня)
Гумно
(клуня, рыга)
Варыўня
(істопка)
Пуня
(адрына)
Паветка Людзі, жывёла, збожжа,
(дрывотня) гародніна, прылады працы,
Лазня дровы
Слайд 10
![Лазня “вясковы храм” фізічнай цысціні, уладанне міфалагічнага лазніка](/_ipx/f_webp&q_80&fit_contain&s_1440x1080/imagesDir/jpg/178599/slide-9.jpg)
Лазня
“вясковы храм” фізічнай цысціні,
уладанне міфалагічнага лазніка
Слайд 11
![Вокны – “вочы хаты”, якія злучаюць яе са знешнім светам](/_ipx/f_webp&q_80&fit_contain&s_1440x1080/imagesDir/jpg/178599/slide-10.jpg)
Вокны –
“вочы хаты”,
якія злучаюць яе
са знешнім светам і ўпісваюць у
касмічны парадак быцця.
Паводле беларускай легенды, менавіта Бог навучае людзей прасякаць вокны ў хатах.
Слайд 12
![Ліштва – накладное драўлянае аздабленне ваконнага праёму, выконвала засцерагальна-магічныя і дэкаратыўна-мастацкія функцыі](/_ipx/f_webp&q_80&fit_contain&s_1440x1080/imagesDir/jpg/178599/slide-11.jpg)
Ліштва – накладное драўлянае аздабленне ваконнага праёму, выконвала засцерагальна-магічныя і дэкаратыўна-мастацкія
функцыі
Слайд 13
![Аканіцы (рус. ставни), “драўляныя павекі” вокнаў вясковай хаты, важны элемент](/_ipx/f_webp&q_80&fit_contain&s_1440x1080/imagesDir/jpg/178599/slide-12.jpg)
Аканіцы (рус. ставни), “драўляныя павекі” вокнаў вясковай хаты, важны элемент дэкаратыўнага
аздаблення, які меў і сімвалічныя функцыі. Наглуха зачыненыя аканіцы на ўсіх вокнах азначалі “смерць “ хаты, г.зн. яе нежылы статус.
Слайд 14
![Шчыт – франтон двусхільнага даху, разам з ліштвамі і аканіцамі фармуе мастацкае аблічча вясковай хаты](/_ipx/f_webp&q_80&fit_contain&s_1440x1080/imagesDir/jpg/178599/slide-13.jpg)
Шчыт – франтон двусхільнага даху, разам з ліштвамі і аканіцамі фармуе
мастацкае
аблічча вясковай хаты
Слайд 15
![Канцэпцыя дома, як мікрамадэлі Космасу , найбольш выразна ўвасоблена менавіта ў вясковай хаце](/_ipx/f_webp&q_80&fit_contain&s_1440x1080/imagesDir/jpg/178599/slide-14.jpg)
Канцэпцыя дома, як мікрамадэлі Космасу , найбольш выразна ўвасоблена менавіта ў
вясковай хаце
Слайд 16
![Покуць (кут) – самае святое і шанаванае месца ў хаце.](/_ipx/f_webp&q_80&fit_contain&s_1440x1080/imagesDir/jpg/178599/slide-15.jpg)
Покуць (кут) – самае святое і шанаванае месца ў хаце. Суадносіцца
з ідэяй святла, чысціні, долі, з’яўляецца зонай камунікацыі са сферай багоў і продкаў. Важнейшая рытуальная прастора ўсіх значных сямейных рытуалаў. На покуці сядзелі кум з кумой (радзіны), маладыя (вяселле), толькі на куце клалі нябожчыка (пахаванне).
Слайд 17
![Бабін кут – месца ля печы, насупраць па дыяганалі ад](/_ipx/f_webp&q_80&fit_contain&s_1440x1080/imagesDir/jpg/178599/slide-16.jpg)
Бабін кут – месца ля печы, насупраць па дыяганалі ад покуці.
Мае выразную жаночую сімволіку, з’яўляецца прасторай магічных практык народнай медыцыны.
Паводле народных уяўленняў, пад печчу жыве дамавік
Слайд 18
![Жорны, ручны млын – прылада для памолу збожжа ў хатніх](/_ipx/f_webp&q_80&fit_contain&s_1440x1080/imagesDir/jpg/178599/slide-17.jpg)
Жорны, ручны млын – прылада для памолу збожжа ў хатніх умовах.
Паводле беларускай легенды, Пярун, грукаючы жорнамі, стварае свет.
“Круці жорны пільна – будзе і тут Вільна”
Слайд 19
![Дзяжа, дзежка, хлебніца – драўляны посуд для заквашвання цеста. Увасабляе](/_ipx/f_webp&q_80&fit_contain&s_1440x1080/imagesDir/jpg/178599/slide-18.jpg)
Дзяжа, дзежка, хлебніца – драўляны посуд для заквашвання цеста. Увасабляе ідэю
долі, дастатку, урадлівасці і плоднасці. У выпадку пажару, разам з абразамі найперш выносілася з хаты.
Слайд 20
![Гарлач Гляк Збан Спарыш Макацёр Слой](/_ipx/f_webp&q_80&fit_contain&s_1440x1080/imagesDir/jpg/178599/slide-19.jpg)
Гарлач Гляк
Збан Спарыш
Макацёр Слой
Слайд 21
![Біклага Начоўкі Жлукта Балея Цэбар Бельчык](/_ipx/f_webp&q_80&fit_contain&s_1440x1080/imagesDir/jpg/178599/slide-20.jpg)
Біклага Начоўкі
Жлукта Балея
Цэбар Бельчык
Слайд 22
![Калаўрот - самапрадка, прылада для механічнага прадзення лёну ў хатніх](/_ipx/f_webp&q_80&fit_contain&s_1440x1080/imagesDir/jpg/178599/slide-21.jpg)
Калаўрот - самапрадка, прылада для механічнага прадзення лёну ў хатніх умовах.
Шырока распаўсюджаны ў Беларусі
з сярэдзіны ХІХ ст.
Слайд 23
![Кросны – ткацкі стан для ткання ў хатніх умовах 1)ставы;](/_ipx/f_webp&q_80&fit_contain&s_1440x1080/imagesDir/jpg/178599/slide-22.jpg)
Кросны – ткацкі стан для ткання ў хатніх умовах
1)ставы;
2) бёрда; 3) набіліцы; 4) ніты; 5) аснова; 6) навоі; 7) панажы
Слайд 24
![“Павук” Кош Кораб Кошык](/_ipx/f_webp&q_80&fit_contain&s_1440x1080/imagesDir/jpg/178599/slide-23.jpg)
Слайд 25
![Куфар - драўляная скрыня для захоўвання тканін, адзення і каштоўнасцяў.](/_ipx/f_webp&q_80&fit_contain&s_1440x1080/imagesDir/jpg/178599/slide-24.jpg)
Куфар - драўляная скрыня для захоўвання тканін, адзення
і каштоўнасцяў.
“Скарбніца” вясковай
жанчыны
Кубел – папярэднік куфара