Презентация на тему Қазақ фонологиясының өзекті мәселелері

ПІКІРЛЕР АЛАҢЫ Ісмет Кеңесбаев (1907-1995) –  1954 жылы жарық көрген «Қазіргі қазақ тілінің» фонетика тарауында былай дейді: «Дауыстылар тоннан жасалғандықтан әрқашан да басқа дыбыстарға ықпалын жүргізеді, бұл жағынан үнділер де қалыспайды. Олар «Дыбыстардың үндесуі мен үндестік заңы қазақ тілі фонологиясының ең өзекті мәселелерінің біріне жатады. Дыбыстардың акустика-артикуляциялық сипаттарын Сәйкестендіріңіз СингармонизмАссимиляция Морфемалардың жігінде көрші келген дауыссыздардың акустика-артикуляциялық жақтан біріне-бірінің ұқсауы, бейімделуі, өзара тіл табысуы. Тілдегі сөздердің Аккомодация Морфемалар жігінде қатар келген дауысты және дауыссыз дыбыстардың бір-біріне ықпал етіп, бейімделіп айтылуы. Диссимиляция Бір Метатеза Дыбыстардың өзгерісі, бір сөз немесе буын ішінде буындардың немесе дыбыстардың өзара орын ауыстыруы: әпке –

Презентацию Қазақ фонологиясының өзекті мәселелері, из раздела: Лингвистика,  в формате PowerPoint (pptx) можно скачать внизу страницы, поделившись ссылкой в социальных сетях! Презентации взяты из открытого доступа или загружены их авторами, администрация сайта не отвечает за достоверность информации в них. Все права принадлежат авторам материалов: Политика защиты авторских прав

Слайды и текст этой презентации

Слайд 3

ПІКІРЛЕР АЛАҢЫ


Слайд 5

тілінің» фонетика тарауында былай дейді: «әдеби тілде ерін үндестігі елеңбейді десе де болады. Осыған қарағанда


Ісмет Кеңесбаев (1907-1995) – 1954 жылы жарық көрген «Қазіргі қазақ тілінің» фонетика тарауында былай дейді: «әдеби тілде ерін үндестігі елеңбейді десе де болады. Осыған қарағанда ерін үндестігінің қазақ әдеби тілі үшін айтарлықтай үлкен мәні бар деуге болмайды. Ерін үндестігі қазақ тілінде… әсіресе екі буынды сөзде ерін дауыстысымен келген алғашқы буынның еріндік ықпалы анық сезіліп тұрады. Үшінші буында солғындау сезіледі»


Слайд 6

жағынан үнділер де қалыспайды. Олар да дауыстылар сияқты үнсіз дауыссыздарға күштілік жасайды. Дауыс қатысы жағынан


«Дауыстылар тоннан жасалғандықтан әрқашан да басқа дыбыстарға ықпалын жүргізеді, бұл жағынан үнділер де қалыспайды. Олар да дауыстылар сияқты үнсіз дауыссыздарға күштілік жасайды. Дауыс қатысы жағынан әлсізі – үнсіз дауыссыздар. Сөйте тұра қатаңдар мен ұяңдар әсте тіл табыса алмайды. Қатар келгенде кейде ұяңдар қатаңданып, кейде қатаңдар ұяңданып кетуге мәжбүр»


Слайд 7

біріне жатады. Дыбыстардың акустика-артикуляциялық сипаттарын нақты білгенде ғана бұл заңдылықты жақсы аңғаруға және түсінуге болады


«Дыбыстардың үндесуі мен үндестік заңы қазақ тілі фонологиясының ең өзекті мәселелерінің біріне жатады. Дыбыстардың акустика-артикуляциялық сипаттарын нақты білгенде ғана бұл заңдылықты жақсы аңғаруға және түсінуге болады »


Слайд 8

Сәйкестендіріңіз


Слайд 9

өзара тіл табысуы. Тілдегі сөздердің бірыңғай жуан, не жіңішке буынды болып келуі. Прогрессивті ассимиляцияАлдыңғы дыбыстың

Сингармонизм

Ассимиляция

Морфемалардың жігінде көрші келген дауыссыздардың акустика-артикуляциялық жақтан біріне-бірінің ұқсауы, бейімделуі, өзара тіл табысуы.

Тілдегі сөздердің бірыңғай жуан, не жіңішке буынды болып келуі.

Прогрессивті ассимиляция

Алдыңғы дыбыстың кейінгі дыбысты өзіне тәуелді етуі.

Регрессивті ассимиляция

Кейінгі дыбыстың алдыңғы дыбысты тәуелді етуі.


Слайд 10

етіп, бейімделіп айтылуы. Диссимиляция Бір сөз ішінде артикуляциялық ұқсастығы жоқ екі немесе одан да көп

Аккомодация

Морфемалар жігінде қатар келген дауысты және дауыссыз дыбыстардың бір-біріне ықпал етіп, бейімделіп айтылуы.

Диссимиляция

Бір сөз ішінде артикуляциялық ұқсастығы жоқ екі немесе одан да көп дыбыстың келуі.

Протеза

Сөздің алдынан басы артық дыбыстың қосылуы: лаж – ылаж, леген – ілеген.

Эпентеза

Сөз ішінде дауыссыздардың арасына дауыстының қыстырылуы: класс – кыласс, наурыз – науырыз.


Слайд 11

өзара орын ауыстыруы: әпке – әкпе.Элизия Келесі сөздің басында тұрған дауысты дыбыспен қатар келуіне байланысты






Метатеза

Дыбыстардың өзгерісі, бір сөз немесе буын ішінде буындардың немесе дыбыстардың өзара орын ауыстыруы: әпке – әкпе.

Элизия

Келесі сөздің басында тұрған дауысты дыбыспен қатар келуіне байланысты бастапқы сөздің соңында тұрған дауысты дыбыстың айтылмауы: сары ағаш – сарағаш, қара ағаш – қарағаш.

Гаплология

Өзара бірдей ұқсас көрші буындардың бірінің түсіп қалуы: морфофонология – морфонология, түтүндік – түндік.


  • Имя файла: Қazaқ-fonologiyasynyң-өzektі-mәselelerі.pptx
  • Количество просмотров: 12
  • Количество скачиваний: 0