Слайд 2
![Синхронды генератордың жұмыс істеу қағидаты](/_ipx/f_webp&q_80&fit_contain&s_1440x1080/imagesDir/jpg/11206/slide-1.jpg)
Синхронды генератордың жұмыс істеу қағидаты
Слайд 3
![Қарастырылатын синхронды генератордың (өндіргіш) статор орамының ЭҚК лездік мәні е](/_ipx/f_webp&q_80&fit_contain&s_1440x1080/imagesDir/jpg/11206/slide-2.jpg)
Қарастырылатын синхронды генератордың (өндіргіш) статор орамының ЭҚК лездік мәні
е = Bδ
l = B 2 l π D1 n1 / 60
мұнда Bδ — ротор полюстерімен статордың өзекшесі арасындағы ауа саңылауындағы магнит индукциясы, Тл;
l — статор орамының бір паз жағындыңы активті ұзындығы, м;
υ= π D1 n1 /60 — ротор полюстерінің қозғалыс шапшандығы, м/с;
D1 — статор өзекшесінің ішкі диаметрі, м.
Слайд 4
![Синхронды генератордың ауа саңылауындағы магнит индукцияның таратылу графиктері](/_ipx/f_webp&q_80&fit_contain&s_1440x1080/imagesDir/jpg/11206/slide-3.jpg)
Синхронды генератордың ауа саңылауындағы магнит индукцияның таратылу графиктері
Слайд 5
![Синхронды машиналарда ротордың айналу жиілігі статордың магнит өpiciнің айналу жиілігіне](/_ipx/f_webp&q_80&fit_contain&s_1440x1080/imagesDir/jpg/11206/slide-4.jpg)
Синхронды машиналарда ротордың айналу жиілігі статордың магнит өpiciнің айналу жиілігіне тең,
сондықтан ол желі тогының жиілігімен және полюстер жұбының санымен анықталады, яғни
n = 60f/p
f=pn/60
Барлық электр машиналары сияқты синхронды машина да қайтымды, яғни ол әpi генератор, әpi қозғалтқыш ретінде жұмыс істей алады.
.
Слайд 6
![Синхронды генератордың электр магнит сұлбасы](/_ipx/f_webp&q_80&fit_contain&s_1440x1080/imagesDir/jpg/11206/slide-5.jpg)
Синхронды генератордың
электр магнит сұлбасы
Слайд 7
![Асинхронды қозғалтқыштың жұмыс істеу қағидаты](/_ipx/f_webp&q_80&fit_contain&s_1440x1080/imagesDir/jpg/11206/slide-6.jpg)
Асинхронды қозғалтқыштың жұмыс істеу қағидаты
Слайд 8
![Асинхронды қозғалтқыштар айнымалы тоқ электр энергиясын механикалық энергияға түрлендіру үшін](/_ipx/f_webp&q_80&fit_contain&s_1440x1080/imagesDir/jpg/11206/slide-7.jpg)
Асинхронды қозғалтқыштар айнымалы тоқ электр энергиясын механикалық энергияға түрлендіру үшін
қолданылады және қазіргі кезде халық шаруашылығында негізгі, кең тараған, сенімді механикалық энергия көзі болып табылады.
Статордың магнит ағынының айнылу жиілігінің бағыты және ротор айналу жиілігінің бағыты статор орамының фаза кернеунің қосылу тәртібіне тәуелді болады.
Слайд 9
![Ротор айналу жиілігі n2, асинхронды деп аталады, ротор айналу жиілігі](/_ipx/f_webp&q_80&fit_contain&s_1440x1080/imagesDir/jpg/11206/slide-8.jpg)
Ротор айналу жиілігі n2, асинхронды деп аталады, ротор айналу жиілігі статордың
магнит ағынының айнылу жиілігінен n1 әр қашанда аз болып отырады, бұл жағдайда ғана асинхронды қозғалтқыштың ротор орамында ЭҚК туады
Слайд 10
![Коллекторсыз машиналардың статорының құрылымы, статор орамдары туралы негізгі мәліметтер](/_ipx/f_webp&q_80&fit_contain&s_1440x1080/imagesDir/jpg/11206/slide-9.jpg)
Коллекторсыз машиналардың статорының құрылымы,
статор орамдары туралы негізгі мәліметтер
Слайд 11
![](/_ipx/f_webp&q_80&fit_contain&s_1440x1080/imagesDir/jpg/11206/slide-10.jpg)
Слайд 12
![Айнымалы ток коллекторсыз машиналардың статоры 1 корпустан, 2 өзекшеден және](/_ipx/f_webp&q_80&fit_contain&s_1440x1080/imagesDir/jpg/11206/slide-11.jpg)
Айнымалы ток коллекторсыз машиналардың статоры 1 корпустан, 2 өзекшеден және 3
орамдардан құрылады.
Статор орамына қойылатын шарттар:
а) мыс орамының аз шығыс;
б) дайындағандағы ыңғайлылығы және аз шығындықтары, технологиялылығы;
в) статор орамындағы индукцияланатын ЭҚК қисығының пішіні синусалды жақын болу қажет
Слайд 13
![](/_ipx/f_webp&q_80&fit_contain&s_1440x1080/imagesDir/jpg/11206/slide-12.jpg)
Слайд 14
![Статордың көп фазалы орамы m1 – фазлы орамдардан құрылады. Әр](/_ipx/f_webp&q_80&fit_contain&s_1440x1080/imagesDir/jpg/11206/slide-13.jpg)
Статордың көп фазалы орамы m1 – фазлы орамдардан құрылады.
Әр бір
орам ажаратылған өткізгіштер жүйесі болып табылады. Орауыш орамы бір немесе бірнеше орамалардан турады.
Пазда жатқан катушкалардың элементтері 1 паздық жақтар деп аталады, ал паздың сыртына шығып туратын және паз жақтарын қосып туратын элементтер 2 маңдай жақтары деп аталады.
Слайд 15
![Бір полюсқа келетін статордың ішкі доғасының қашалған бөлігі полюс бөлігі](/_ipx/f_webp&q_80&fit_contain&s_1440x1080/imagesDir/jpg/11206/slide-14.jpg)
Бір полюсқа келетін статордың ішкі доғасының қашалған бөлігі полюс бөлігі деп
аталады (м):
τ = πD1 /(2р),
мұнда D1 — статордың ішкі диаметрі, м;
2р — полюстер саны.
Статордың ішкі бетінен өлшенген орауыштың жақтары арасындағы арақашықтық паз бойынша орам қадамы у1 деп аталады
Егерде орам қадамы полюстік бөлікке тең болса онда орам қадамы толық немесе диаметралды деп аталады :
y1 = Z1/(2p) = τ
Слайд 16
![](/_ipx/f_webp&q_80&fit_contain&s_1440x1080/imagesDir/jpg/11206/slide-15.jpg)
Слайд 17
![Егер орам қадамы полюстік бөліктен кем болса (у1 Екі полюсті](/_ipx/f_webp&q_80&fit_contain&s_1440x1080/imagesDir/jpg/11206/slide-16.jpg)
Егер орам қадамы полюстік бөліктен кем болса (у1 < τ),
онда қадам қысқартылған деп аталады
Екі полюсті машинаның үш фазалы статор орамы үш орауыштан турады (А, В, С), олардың осьтары кеңестікте бір-біріне 120эл.град жылжыған, яғни полюс бөлігінің 2/3 бөлігін алады бұл орам топталған деп аталады
Слайд 18
![](/_ipx/f_webp&q_80&fit_contain&s_1440x1080/imagesDir/jpg/11206/slide-17.jpg)
Слайд 19
![МСТ бойынша үш фазалы статордың орам шығындары келесі әріптермен белгіленеді:](/_ipx/f_webp&q_80&fit_contain&s_1440x1080/imagesDir/jpg/11206/slide-18.jpg)
МСТ бойынша үш фазалы статордың орам шығындары келесі әріптермен белгіленеді:
Бірінші фаза......
басы С1 — аяғы С4
Екінші фаза..... » С2 — » С5
Үшінші фаза...... » СЗ — » С6
Слайд 20
![Орауыштың ЭҚК wk орамдар саны бар бір орауыштың ЭҚК лездік](/_ipx/f_webp&q_80&fit_contain&s_1440x1080/imagesDir/jpg/11206/slide-19.jpg)
Орауыштың ЭҚК
wk орамдар саны бар бір орауыштың ЭҚК лездік мәні
ek= Bδ
2 l v wk ,
Айналмайтын орауышқа қатысты магнит ағынының сызықты қозғалыс жылдамдығы:
v = πD1n1 /60 = τ2pn1 /60 = 2τ f
Статор кесіндісінің бетінің ұзындығы
πD1 = τ 2p
Сонда, орауыштың ЭҚК лездік мәні
ek = Вδ 4τ l f1 wk
Слайд 21
![Ауа саңылауындағы магнит индукцияның таратылу графиктері](/_ipx/f_webp&q_80&fit_contain&s_1440x1080/imagesDir/jpg/11206/slide-20.jpg)
Ауа саңылауындағы магнит индукцияның таратылу графиктері
Слайд 22
![](/_ipx/f_webp&q_80&fit_contain&s_1440x1080/imagesDir/jpg/11206/slide-21.jpg)
Слайд 23
![e = (4Е/πα)(sinαsin ω1t + (1/3)2 sin 3αsin 3 ω1t](/_ipx/f_webp&q_80&fit_contain&s_1440x1080/imagesDir/jpg/11206/slide-22.jpg)
e = (4Е/πα)(sinαsin ω1t + (1/3)2 sin 3αsin 3 ω1t +(1/5)2
sin 5αsin 5ω1t + … + (1/υ)2 sinυsinω1t),
мұнда υ—гармоника нөмірі;
ω1 — негізгі гармониканың бұрыш жиілігі.
Гармоника нөмірі өскен сайын оның амплитудасы sinυ α/υ2 қатынасты азайады, ал жиілігі fυ = f1υ, гармоника нөміріне пропорцианалды боп өседі
Слайд 24
![](/_ipx/f_webp&q_80&fit_contain&s_1440x1080/imagesDir/jpg/11206/slide-23.jpg)
Слайд 25
![Қадам у1 мен орамның полюс бөлігінің қатынасы орамның қатысты қадамы](/_ipx/f_webp&q_80&fit_contain&s_1440x1080/imagesDir/jpg/11206/slide-24.jpg)
Қадам у1 мен орамның полюс бөлігінің қатынасы орамның қатысты қадамы
деп аталады
β= y1/ τ
Орауыш қадамының қатысты қадамға кішірейуі
ε=1 - β
ε = 1 – β мәніне қысқартылған қадамның орауыштың ЭҚК азайыуы қадамның қысқартылу коэффициентімен анықталады
kқ = Еоқ / Еод .
Бірінші гармоника үшін
kқ1 = sin(β90°).
Қай да бір гармониканың ЭҚК үшін
kқυ = sin(υβ · 90°).
Слайд 26
![Орауыш топтарының ЭҚК Статор орамалары топталған және үлестірген болып бөлінеді](/_ipx/f_webp&q_80&fit_contain&s_1440x1080/imagesDir/jpg/11206/slide-25.jpg)
Орауыш топтарының ЭҚК
Статор орамалары топталған және үлестірген болып бөлінеді
Бір полюсқа
келіп және де орауыштың тобың құрайтын, топталған орамаларда бір фазаның бәрі орауыштары, екі пазға салынады, яғни бірге топталып бір үлкен орауышты құрастырады сосредоточиваются вместе и образуют одну большую катушку.
Үлестірген орамаларда бәрі орауыштары статор кеңшілігінің периметірінде біркелкі орналасқан
Слайд 27
![Бір полюске келетін, паз саны q1 =Z1/(2pm1) Паздардың жалпы саны](/_ipx/f_webp&q_80&fit_contain&s_1440x1080/imagesDir/jpg/11206/slide-26.jpg)
Бір полюске келетін, паз саны
q1 =Z1/(2pm1)
Паздардың жалпы саны
Z1 = 2pm1
Топталған
орамаларда полюске жіне пазға келетін паздар саны q = 1, ал үлестірген орамаларда q > 1
Паздар ЭҚК векторлары арасындағы фазалық бұрышы, яғни статордың көрші паздарында жатқан өткізгіштерде ЭҚК индукцияланады :
γ = 360p/Z1.
Слайд 28
![](/_ipx/f_webp&q_80&fit_contain&s_1440x1080/imagesDir/jpg/11206/slide-27.jpg)
Слайд 29
![Статор орамының ЭҚК Статор орауышының ЭҚК лездік мәні eо= Bδ](/_ipx/f_webp&q_80&fit_contain&s_1440x1080/imagesDir/jpg/11206/slide-28.jpg)
Статор орамының ЭҚК
Статор орауышының ЭҚК лездік мәні
eо= Bδ 4 τ l
f1 wk.
Eоmax = Bmax4 τ l f1wk
Синусоидалды заңмен таралған магнит индукциясының орташа мәні
Ворт = (2/π)Bmax,
Bmax =(2/π)Bорт
Eоmax = 2πВсрτ l f1 wk
ЭҚК әсер ету мәні
Eқ = Eоmax / √2= (2π /√2) Bорт τ l f1wk
Слайд 30
![Bорт τ l = Ф Eо = 4,44Фf1wk Е1 = 4,44 Ф f1 kор1](/_ipx/f_webp&q_80&fit_contain&s_1440x1080/imagesDir/jpg/11206/slide-29.jpg)
Bорт τ l = Ф
Eо = 4,44Фf1wk
Е1 = 4,44
Ф f1 kор1