Презентация на тему Fe’lning vazifa shakllari, o`timli va o`timsiz fe`llar, bo`lishli va bo`lishsiz fe`llar

Mavzu: Fe’lning vazifa shakllari, o`timli va o`timsiz fe`llar, bo`lishli va bo`lishsiz fe`llarReja:Fe’lning vazifa shakllari.O`timli va o`timsiz Fe’lning vazifa shakllari  Fe’lning gap ichida kelib ,biror vazifa bajarish uchun xoslangan shakllari vazifa shakllari Sof fe’l deb zamon, shaxs-son, mayl qo`shimchasini olgan fe`llarga aytiladi:Bugun bizni televizorda ko`rsatishdi.Biz bundan Ravishdosh fe`lning ravishga xoslangan shakli bo`lib, ravish singari harakat bildiruvchi so`zga bog`lanadi va uning Qay holda? qanday? qay vaziyatda kabi so`roqlarga javob bo`ladi:-(i)b Doskaga qarab o`tiring.  Voqeani 2. Payt ravishdoshlari: harakat-holatning bajarilish vaqtini bildirib, qachon? so`rog`ini oladi:Qo`shimchalari:–gach (-kach,-qach) Ramazon kelgach, hamma o`zgacha kayfiyatga 3. Maqsad ravishdoshi: harakatning bajarilish maqsadini bildiradi, nega? nima maqsadda? so`roqlarini oladi. –gani(-kani, -qani) qo`shimchalari orqali Sifatdosh   Fe’lning sifatga xoslangan shakli bo`lib, sifat kabi otga bog`lanadi va qanday? qanaqa? so`roqlarini Sifatdoshlarda ham fe`l kabi zamon, bo`lishsizlik, nisbat ko`rsatkichlari mavjud:O`qigan, o`qiyotgan, o`qiydigan;O`qigan, o`qimagan;O`qigan, o`qilmagan, o`qitgan. O`timli va o`timsiz fe`llar  Harakat-holat biror obyektga o`tish-o`tmasligiga ko`ra yoki bajaruvchining o`z ustida bajarilish-bajarilmasligiga ko`ra O`timli fe’llar ko`pincha tushum kelishigidagi so`zga bog`lanadi:Choyni novvot bilan iching.Go`dakni issiq kiyintirib yubormang.Sochni bodom Ba`zi fe’llar ham o`timli, ham o`timsiz bo`lib kela oladi:1. Ukam maktabda o`qiydi.Aqli bor bola Bo`lishli va bo`lishsiz fe`llar  Harakat-holat bajarilish-bajarilmasligiga kora 2 ga bo`linadi: bo`lishli, bo`lishsiz.Bo`lishlilik maxsus qo`shimchaga ega Bo`lishsizlik hosil qiluvchi vositalar quyidagilar:–ma qo`shimchasi bilan: Sen g`iybatchilar bilan do`st bo`lma.Emas so`zi orqali: 5. –moqchi edi orqali: Buni o`z qo`llari bilan sizga bermoqchi edi6. …Agar bo`lishsizlik qo`shimchasi –ma yetakchi Xulosa   Fe`l barcha gap bo`lagi vazifasida kela oladi. Buning uchun fe’lning vazifa shakllaridan E`tiboringiz uchun rahmat!Tutgan ro`zalaringiz dargohida qabul bo`lsin!

Презентацию Fe’lning vazifa shakllari, o`timli va o`timsiz fe`llar, bo`lishli va bo`lishsiz fe`llar, из раздела: Лингвистика,  в формате PowerPoint (pptx) можно скачать внизу страницы, поделившись ссылкой в социальных сетях! Презентации взяты из открытого доступа или загружены их авторами, администрация сайта не отвечает за достоверность информации в них. Все права принадлежат авторам материалов: Политика защиты авторских прав

Слайды и текст этой презентации

Слайд 1

fe`llarReja:Fe’lning vazifa shakllari.O`timli va o`timsiz fe`llar.Bo`lishli va bo`lishsiz fe`llar.

Mavzu: Fe’lning vazifa shakllari, o`timli va o`timsiz fe`llar, bo`lishli va bo`lishsiz fe`llar
Reja:
Fe’lning vazifa shakllari.
O`timli va o`timsiz fe`llar.
Bo`lishli va bo`lishsiz fe`llar.


Слайд 2

uchun xoslangan shakllari vazifa shakllari deyiladi.Ular 4 ta:Sof fe`l (gapda fe’l-kesim vazifasida keladi)Ravishdosh (ravish kabi

Fe’lning vazifa shakllari
Fe’lning gap ichida kelib ,biror vazifa bajarish uchun xoslangan shakllari vazifa shakllari deyiladi.
Ular 4 ta:
Sof fe`l (gapda fe’l-kesim vazifasida keladi)
Ravishdosh (ravish kabi hol bo`lib keladi)
Sifatdosh( sifat singari otga bo`g`lanib aniqlovchi vazifasini bajaradi)
Harakat nomi (ot so`z turkumi singari ega, ot-kesim, qaratqich aniqlovchi, to`ldiruvchi bo`lib keladi)


Слайд 3

aytiladi:Bugun bizni televizorda ko`rsatishdi.Biz bundan juda mamnun bo`ldik.Tutgan ro`zalarimiz dargohida qabul bo`lsin.

Sof fe’l deb zamon, shaxs-son, mayl qo`shimchasini olgan fe`llarga aytiladi:
Bugun bizni televizorda ko`rsatishdi.
Biz bundan juda mamnun bo`ldik.
Tutgan ro`zalarimiz dargohida qabul bo`lsin.


Слайд 4

bildiruvchi so`zga bog`lanadi va uning belgisini bildirib keladi. Ravishdosh quyidagi turlarga bo`linadi:Holat ravishdoshi-harakat-holatning qay holatda

Ravishdosh fe`lning ravishga xoslangan shakli bo`lib, ravish singari harakat bildiruvchi so`zga bog`lanadi va uning belgisini bildirib keladi. Ravishdosh quyidagi turlarga bo`linadi:
Holat ravishdoshi-harakat-holatning qay holatda bajarilishini bildiradi. Quyidagi qo`shimchalar orqali hosil bo`ladi.


Слайд 5

Doskaga qarab o`tiring. Voqeani kulib gapirib berdi.–gancha Binoga angrayib qaradi.–(a)y O`qiy-o`qiy charchab uxlab qoldi.–may

Qay holda? qanday? qay vaziyatda kabi so`roqlarga javob bo`ladi:
-(i)b Doskaga qarab o`tiring. Voqeani kulib gapirib berdi.
–gancha Binoga angrayib qaradi.
–(a)y O`qiy-o`qiy charchab uxlab qoldi.
–may (-masdan) Haydovchi yo`ldan ko`z uzmay ketishi mumkin emas.


Слайд 6

Ramazon kelgach, hamma o`zgacha kayfiyatga beriladi.–guncha (-kuncha,-quncha) Quyosh chiqquncha ko`p narsaga ulgurishimiz kerak.

2. Payt ravishdoshlari: harakat-holatning bajarilish vaqtini bildirib, qachon? so`rog`ini oladi:
Qo`shimchalari:
–gach (-kach,-qach) Ramazon kelgach, hamma o`zgacha kayfiyatga beriladi.
–guncha (-kuncha,-quncha) Quyosh chiqquncha ko`p narsaga ulgurishimiz kerak.


Слайд 7

oladi. –gani(-kani, -qani) qo`shimchalari orqali yuzaga keladi:Men sizni ko`rgani Qo`qondan keldim.Mumtoz adabiyotda –gali shaklida ham

3. Maqsad ravishdoshi: harakatning bajarilish maqsadini bildiradi, nega? nima maqsadda? so`roqlarini oladi. –gani(-kani, -qani) qo`shimchalari orqali yuzaga keladi:
Men sizni ko`rgani Qo`qondan keldim.
Mumtoz adabiyotda –gali shaklida ham qo`llaniladi:
Ko`rgali husningni zor-u mubtalo bo`ldim sango..


Слайд 8

bog`lanadi va qanday? qanaqa? so`roqlarini oladi. Qo`shimchalari: –gan  Intilgan inson elga

Sifatdosh
Fe’lning sifatga xoslangan shakli bo`lib, sifat kabi otga bog`lanadi va qanday? qanaqa? so`roqlarini oladi.
Qo`shimchalari:
–gan Intilgan inson elga yoqar.
–(a)yotgan Kelayotgan avtobusga chiqamiz.
–(a) adigan Bo`ladigan bola boshidan ma’lum.


Слайд 9

o`qiyotgan, o`qiydigan;O`qigan, o`qimagan;O`qigan, o`qilmagan, o`qitgan.

Sifatdoshlarda ham fe`l kabi zamon, bo`lishsizlik, nisbat ko`rsatkichlari mavjud:
O`qigan, o`qiyotgan, o`qiydigan;
O`qigan, o`qimagan;
O`qigan, o`qilmagan, o`qitgan.


Слайд 10

bajaruvchining o`z ustida bajarilish-bajarilmasligiga ko`ra 2 xil bo`ladi: O`timli fe’llar- harakat boshqa obyektga o`tadi:Xonani yaxshilab

O`timli va o`timsiz fe`llar
Harakat-holat biror obyektga o`tish-o`tmasligiga ko`ra yoki bajaruvchining o`z ustida bajarilish-bajarilmasligiga ko`ra 2 xil bo`ladi:
O`timli fe’llar- harakat boshqa obyektga o`tadi:
Xonani yaxshilab tozalang.
O`timsiz fe`llar –harakat bajaruvchining o`z ustida ro`y beradi:
Alisher o`ylanib qoldi.


Слайд 11

iching.Go`dakni issiq kiyintirib yubormang.Sochni bodom yog`I bilan massaj qiling.

O`timli fe’llar ko`pincha tushum kelishigidagi so`zga bog`lanadi:
Choyni novvot bilan iching.
Go`dakni issiq kiyintirib yubormang.
Sochni bodom yog`I bilan massaj qiling.


Слайд 12

Ukam maktabda o`qiydi.Aqli bor bola kitob o`qiydi.2. Shoir yangi she`r to`qidi.Buvi nabirasiga paypoq to`qidi.

Ba`zi fe’llar ham o`timli, ham o`timsiz bo`lib kela oladi:
1. Ukam maktabda o`qiydi.
Aqli bor bola kitob o`qiydi.
2. Shoir yangi she`r to`qidi.
Buvi nabirasiga paypoq to`qidi.


Слайд 13

bo`lishli, bo`lishsiz.Bo`lishlilik maxsus qo`shimchaga ega emas:Mavzu PPTsini ertalab tayyorladim.Men hamma narsani sezib turaman.

Bo`lishli va bo`lishsiz fe`llar
Harakat-holat bajarilish-bajarilmasligiga kora 2 ga bo`linadi: bo`lishli, bo`lishsiz.
Bo`lishlilik maxsus qo`shimchaga ega emas:
Mavzu PPTsini ertalab tayyorladim.
Men hamma narsani sezib turaman.


Слайд 14

bilan do`st bo`lma.Emas so`zi orqali: Ko`zlarim sendan boshqaga qaragan emas.Na…na yuklamasi orqali: Na o`qiydi,na ishlaydi.Yo`q

Bo`lishsizlik hosil qiluvchi vositalar quyidagilar:
–ma qo`shimchasi bilan: Sen g`iybatchilar bilan do`st bo`lma.
Emas so`zi orqali: Ko`zlarim sendan boshqaga qaragan emas.
Na…na yuklamasi orqali: Na o`qiydi,na ishlaydi.
Yo`q so`zi vositasida: Darsga Nurillo kelgani yo`q.


Слайд 15

…Agar bo`lishsizlik qo`shimchasi –ma yetakchi fe`lda ham, ko`makchi fe’lda ham kelsa, fe`l bo`lishli bo`ladi va

5. –moqchi edi orqali: Buni o`z qo`llari bilan sizga bermoqchi edi
6. …
Agar bo`lishsizlik qo`shimchasi –ma yetakchi fe`lda ham, ko`makchi fe’lda ham kelsa, fe`l bo`lishli bo`ladi va ta`kid ma’nosi kuchaytiriladi:
Masalan: Shohruh shaharga kelsa, ammasinikiga kirmay qo`ymaydi.


Слайд 16

Buning uchun fe’lning vazifa shakllaridan foydalanamiz. Shuningdek, o`timli-o`timsizlik va bo`lishli-bo`lishsizlik faqat fe’lga xos ko`rsatkich sanaladi.

Xulosa
Fe`l barcha gap bo`lagi vazifasida kela oladi. Buning uchun fe’lning vazifa shakllaridan foydalanamiz. Shuningdek, o`timli-o`timsizlik va bo`lishli-bo`lishsizlik faqat fe’lga xos ko`rsatkich sanaladi.


Слайд 17

E`tiboringiz uchun rahmat!
Tutgan ro`zalaringiz dargohida qabul bo`lsin!


  • Имя файла: felning-vazifa-shakllari-otimli-va-otimsiz-fellar-bolishli-va-bolishsiz-fellar.pptx
  • Количество просмотров: 10
  • Количество скачиваний: 0