Лажсыздан сойылған мал етiн малдәрiгерлiк-санитариялық сараптау
2.Қандай себеппен болмасын жанталасып жатқан малды бұл жағдайда жұректiң жұмысы нашарлайды, сырттан болған әсерге мал елеңдемейдi және көздiң сыртқы мөлдiр қабығы қарауытады. Жанталасты тек мал дәрiгерi немесе фельдшер анықтайды. 3. 14 күнге толмаған мал төлiн (бұзау, торай, қозы, лақ т.б.) 4.Топалаңға қарсы вакцина егiлген немесе топалаң, сарысуымен емделгенiне 14 күн және аусыл бар облыстардағы малды осы ауруға қарсы вакцинамен еккеннен соң 21 күн өткенше. Кейбір жағдайда мал дәрігерінің рұқсатымен малды бұл мерзімнен бұрын союға болады. (температурасы қалыпты және егуге реакция байқалмаса). Бірақ ұша бактериологиялық, физико-химиялық тексеруден өтуге тиіс. 5. Балық және балық ұнымен азықтандырылған мал, соңғы азықтандыру мерзімінен 30 күн, ал құс 10 күн өткенше. 6. Антибиотиктермен емделген немесе аурудың алдын алу үшін берілген мал «Антибиотикті қолдану» ережесінде көрсетілген уақыт өткенше. 7. Пестицидтермен өңделген малды, оны қолдану тәртібінде көрсетілген уақыт өткенше. 8. Ет комбинатына не сойыс пунктiне сыңар тұяқтыларға сояр алдында (жылқы, қашыр, есек, түйе) маллеинизация жасалмаса. Ал мал сойылғаннан кейiн, маллеинизация жасалмағаны анықталса, барлық сойыс өнiмдерi қайта өңдеуге жiберiледi. Жоғарыда көрсетілгеннен басқа індетті, инвазиялық, жұқпайтын аурулдарда, улануда, күйікте, жарақатта, т.б. да мал өміріне қауіпті жағдайларда немесе емдеу экономикалық тиімсіз ұзақ уақытты қажет ететін болса малды лажсыздан союға болады. Сойыс өнiмдерiнiң санитариялық бағасын дұрыс анықтау үшiн, жанталасып жатқан және ауруы өте қатты малды соймайды. Лажсыз сойылған мал етiн сезiмдiк, микробиологиялық көрсеткiштерiнiң негiзiнде анықтайды, керек болған жағдайда физико-химиялық тексерулер жүргiзедi. Сезiмдiк зерттеумен жанталас кезiндегi немесе қауырт патологиялық жағдайда сойылған малдың ұшасынан мына белгiлердi көруге болады: ағзалары қанға толы және ұшасы нашар қансызданғандықтан етi күрең-қызыл түстi, реңi көкшiл келедi, плевра астынан көрiнетiн және құрсақ көк етiнiң қан тамырларынан қалдық қан табылады, майдың түсi қызғылт, бауыздаған жерi тегiс және аз қанталаған, жаңа тiлiнген еттен шыпшып қан тамшысы шығады, шелiнде және ұшаның әр жерiндегi бұлшық етiнен ұйыған қан көрiнедi, әсiресе ол малдың жатқан (төменгi) жағында жиi кездеседi, лимфа түйiндерi қан толып қызарған, омыртқаларын шапқанда жалпылама қызғылт-сары түске боялғаны байқалады. Сезiмдiк зерттеуде етке тән емес бөгде иiстi анықтау үшiн оны мiндеттi түрде пiсiредi. Микробиологиялық зерттеу бойынша топалаң және ет пен ағзалардың адамда тағамдық токсикоинфекция мен токсикоз туғызатын микробтармен ластануын анықтау үшiн жұргiзiледi. Зерттеу үшiн еттiң ағзалары мен лимфа түйiндерiнiң үлгiсiн жалпыға мәлiм әдiс бойынша алады. Физико-химиялық зерттеуде еттiң рН, пероксидазаны анықтайды, ал iрi қараның етi оған қоса бейтарап формалин реакциясымен тексерiледi. Денi сау суыған мал етiнiң сiрiндiсi (1:4) 1 тәуліктен кейін рН- 6,2 артпайды: ауру мал оның iшiнде созылмалы аурулардан сойылған мал етiнiң рН 6,3-6,5 тең, ауыр патологиялық жағдайда және жұқпалы ауру жағдайында сойылған мал етiнiң рН-6,6 және онан жоғары. Жанталасқан кезде сойылған мал етiнiң рН-6,5 тен жоғары. Жеңiл ауруларда еттiң жетiлуi әдеттегiдей болады да, оның рН-қалыпты. Тез жазылатын аурумен ауырған мал етiнiң рН, денi сау малдыкiмен бiрдей. Сондықтан да рН-ның көрсеткiшiн басқа көрсеткiштермен бірге қарау керек.